Natalie Portman verandert in haar nieuwste film Black Swan langzaam van een onschuldige en verlegen ballerina in een psychotische danseres. Wat echt en niet echt is, blijft lange tijd onduidelijk in de film.
Na afloop van Black Swan was ik nogal van mijn apropos. Het is een hele krachtige film: visueel sterk en soms zelfs smerig, schokkend, maar vooral verwarrend. Want wat is echt en wat verzint de hoofdpersoon? En belangrijker nog: wat speelt er nu tussen dochter Nina (Portman) en haar moeder (Barbara Hershey). Op de blog Blooming Lotus tekent Faith Allen een interessante verklaring op: Black Swan gaat over seksueel misbruik.
Allen, zelf een slachtoffer van misbruik door haar moeder, lijkt veel van haar eigen ervaringen in de film te herkennen en ziet duidelijke aanwijzingen van kindermisbruik:
“Nina is supposed to be in her 20’s, but she acts like a little girl in her mother’s presence, using words like “mommy” and “yummy.” Nina’s bedroom looks like a little girl’s room with lots of stuffed animals. Nina’s mother undresses her and treats her like a little girl. Her mother also chastises Nina for scratching herself (similar to cutting).”
“When Nina masturbates as “homework” to try to access her inner passion, she sees her mother asleep in her bedroom. This was a metaphor for her mother being connected to her sexuality, and Nina’s attempts to awaken her passion would also awaken her mother.”
Ook de Amerikaanse psycholoog Kathleen Young ziet symptomen van kindermisbruik in de film, waar fysieke of mentale grensoverschrijdingen bij de hoofdpersoon leiden tot: eetstoornissen, zelfverwonding, sociale isolatie, extreme passiviteit en angst voor seksualiteit.
Allen krijgt bijval van lezers in de comments die hetzelfde zien in de film. Anderen suggereren dat de moeder niet bestaat of dat het misbruik van de moeder in Black Swan vooral mentaal is. Ik hoor zelf in dat laatste kamp, al zijn de andere argumenten ook vrij overtuigend. Of missen wij als kijkers nog een ander puzzelstukje dat alles duidelijk maakt?
Ik ben benieuwd wat jullie denken van de film en over de relatie tussen Nina en haar moeder.
Het is vrij Freudiaans om bij psychische problemen een link met seksualiteit te maken, maar om die link dan letterlijk op te vatten getuigt weer van enig gebrek aan intelligentie en kennis van de psycho-analyse (een belangrijke tool in filmanalyse).
In mijn eigen recensie (schaamteloze zelfpromotie ja) van de film stel ik dat Nina’s lichaam niet aan haar toebehoort en dat dit het meest zichtbaar wordt wanneer het over haar seksualiteit gaat. De mishandeling door de moeder vindt overduidelijk plaats, maar – nogmaals – het is te plat en te simpel om dit als een gevolg van seksueel misbruik te zien.
@linda: bedankt voor je reactie. Ik vraag mij dus ook af of die link seksueel is. Vind het heel interessant dat op de genoemde blogs, waar vrouwen met een verleden van seksueel misbruik discussiëren, hier de link wel gelegd wordt. Ik kan me ook goed vinden in jouw analyse over het lichaam van Nina. Ballet draait natuurlijk ook om lichamelijke perfectie.
Toen iemand aan Sigmund Freud vroeg of de sigaar die hij rookte een fallussymbool was repliceerde hij dat een sigaar soms ook gewoon een sigaar kon zijn….
Je kunt in deze film zien wat je wil zien; dus iemand die ooit seksueel misbruikt is door de moeder zal dit ook wel in deze film zien.
Volgens mij word hier een verhaal verteld in de traditie die de gebroeders Grimm het deden: met veel beelden.
x
@ linda Duits
ik denk niet dat het projectie is van ervaringsdeskundigen dat ze het thema van sexueel misbruik in de film zien, ik denk dat het ‘herkenning’ is. Daar is niets plats, simpels of freudiaans aan. Misschien is het juist plat en simpel om deze herkenning af te doen als gebrek aan intelligentie?